Kirish
2026/1-son

TILSHUNOSLIK TADQIQOTLARIDA KORPUS TEXNOLOGIYALARI VA SUN’IY INTELLEKT: RAQAMLI FILOLOGIK TAHLIL MEZONLARI

CORPUS TECHNOLOGIES AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN LINGUISTIC STUDIES: PRINCIPLES AND CRITERIA OF DIGITAL PHILOLOGICAL ANALYSIS

Shahabitdinova  Shohida Xoshimovna
Andijon davlat Universiteti filologiya fanlari doktori
PROFESSOR
Annotatsiya

Mazkur maqolada tilshunoslik tadqiqotlarida axborot texnologiyalari, korpus metodologiyasi, tabiiy tilni qayta ishlash, elektron lug‘atchilik, avtomatik tarjima, nutqni tanish va sun’iy intellekt asosidagi matn tahlilining ilmiy qiymati yoritiladi. Tadqiqotda 180 ta ilmiy-uslubiy manba va raqamli platforma tavsifidan tuzilgan 42 600 tokenli tahliliy korpus asosida raqamli vositalarning filologik izlanishlardagi qo‘llanish ko‘lami baholandi. Natijalarga ko‘ra, korpus qidiruvi 24.7%, morfologik tahlil 17.3%, semantik teglash 14.9%, avtomatik tarjima 13.5%, avtoreferat chiqarish 9.6%, nutq/OCR vositalari 8.2% va savol-javob tizimlari 5.4% ulush bilan qayd etildi.

Abstract

The article examines information technologies, corpus methodology, natural language processing, electronic lexicography, machine translation, speech recognition, and AI-based text analysis in contemporary linguistic research. The study relies on an analytical corpus of 42,600 tokens compiled from 180 scholarly-methodological sources and digital platform descriptions. The findings show that corpus search accounts for 24.7%, morphological parsing for 17.3%, semantic tagging for 14.9%, machine translation for 13.5%, automatic summarizing for 9.6%, speech/OCR instruments for 8.2%, and question-answering systems for 5.4%.
Keywords: computational linguistics, corpus methodology, natural language processing, electronic dictionary, artificial intelligence, machine translation, speech technologies, linguistic annotation.

Kalit so'zlar
kompyuter lingvistikasi korpus metodologiyasi tabiiy tilni qayta ishlash elektron lug‘at sun’iy intellekt avtomatik tarjima nutq texnologiyalari lingvistik belgilash
Bibliografik ma'lumot
JurnalLingvotek: So'z va Sun'iy Intellekt
Yo'nalishTil texnologiyalari: kompyuter lingvistikasi va sun'iy intellekt
Son2026 yil, 1-son
Betlar20–27
Nashr sanasi
TilO'zbek