SEMIOTIC COMPRESSION, CULTURAL RESIDUE, AND INTERPRETIVE RETENTION IN ENGLISH-UZBEK DIGITAL TRANSLATION: A CORPUS-BASED STUDY OF INTERCULTURAL TRANSFER ACROSS MEDIA DISCOURSE
INGLIZ–O‘ZBEK RAQAMLI TARJIMASIDA SEMIOTIK MA’NO QISQARISHI, MADANIY QOLDIQ VA TALQINNING SAQLANISHI: MEDIA DISKURSIDA MADANIYATLARARO TRANSFERNING KORPUSGA ASOSLANGAN TAHLILI
This article examines the translation of culture-embedded lexical formations from English into Uzbek within digitally mediated intercultural communication. The study is based on a bilingual corpus of 480 translation fragments collected from streaming subtitles, diplomatic briefings, tourism platforms, commercial advertising, and online journalism published between January 2021 and February 2025. By combining quantitative distributional mapping with contextual interpretation, the investigation evaluates the extent to which culturally saturated units preserve their semantic density, pragmatic orientation, emotional intelligibility, and contextual plausibility after transfer into Uzbek. The results show that literal transfer produced communicative distortion in 57% of the analyzed excerpts, whereas explanatory expansion, cultural substitution, and idiomatic recasting generated noticeably higher interpretation accuracy among bilingual readers. The most recurrent sources of meaning loss were institutional metonymy, ritualized expressions, political irony, consumer metaphors, and internet-born idioms whose cultural load could not be recovered through lexical correspondence alone. The article proposes semantic compression as an evaluative category that captures the reduction of culturally encoded signification during cross-linguistic transfer, and cultural residue as a category describing fragments of meaning that remain only partially accessible in the receiving discourse. The findings suggest that English-Uzbek digital translation requires not mechanical equivalence but discursive calibration, contextual reconstruction, and audience-sensitive interpretive design.
Ushbu maqolada raqamli madaniyatlararo muloqot sharoitida ingliz tilidan o‘zbek tiliga madaniy jihatdan yuklangan leksik birliklarning tarjima xususiyatlari o‘rganiladi. Tadqiqot subtitrlar, diplomatik matnlar, turizm, reklama va onlayn media manbalaridan olingan ikki tilli korpus materiallariga asoslanadi. Tahlil natijalari so‘zma-so‘z tarjima ko‘pincha kommunikativ va madaniy ma’no yo‘qotilishiga sabab bo‘lishini, izohli tarjima, madaniy moslashtirish hamda idiomatik qayta ifodalash esa mazmunning to‘laroq uzatilishini ko‘rsatadi. Shuningdek, tadqiqotda tillararo tarjimada madaniy ma’noning qisqarishini ifodalovchi semantik kompressiya va ma’noning qisman saqlanib qolishini tavsiflovchi madaniy qoldiq tushunchalari yoritiladi. Olingan natijalar ingliz–o‘zbek raqamli tarjimasida kontekst, diskurs va auditoriya omillarini hisobga olish zarurligini tasdiqlaydi.